Beleggingsgroei berekenen met maandelijkse inleg

Een beleggingscalculator beantwoordt de meest gestelde vraag van nieuwe beleggers: als ik vandaag X opzij zet en elke maand Y bijstort, wat is het dan over Z jaar waard? Het antwoord is de toekomstige waarde van een eerste storting plus de toekomstige waarde van een reeks terugkerende stortingen. Beide delen groeien tegen het rendement dat jij opgeeft. Het eerste deel is een rechttoe rechtaan formule voor samengestelde rente. Het tweede deel is de toekomstige waarde van een gewone annuiteit, die elke maandinleg toevoegt en het lopende saldo laat aangroeien vanaf het moment dat het op de rekening staat. Dit hulpmiddel laat je het verwachte eindsaldo zien, welk deel daarvan uit je inleg komt tegenover de groei door samengestelde rente, en het effectieve jaarrendement dat je op je ingelegde geld haalde. Gebruik het om beslissingen door te rekenen die op korte termijn klein lijken maar over decennia enorm oplopen: je maandinleg met vijftig euro verhogen, een iets goedkoper indexfonds kiezen dat twintig basispunten aan je nettorendement toevoegt, of je beleggingshorizon met nog eens vijf jaar verlengen voordat je begint op te nemen. De meest gemaakte denkfout is de kracht van tijd onderschatten, want de echt grote sprongen in het saldo komen pas in de laatste jaren voor het doel. Alle uitkomsten zijn schattingen van WhatIP en vormen geen financieel advies.

De twee motoren van beleggingsgroei

Vermogen op lange termijn komt uit twee bronnen. Inleg is het geld dat je inbrengt. Samengestelde groei is het geld dat je geld verdient. In het eerste decennium bestaat het grootste deel van het saldo uit inleg. In het derde decennium bestaat het grootste deel uit samengestelde groei. Bij een typische maandinleg en een jaarrendement van zeven procent ligt het snijpunt ergens rond jaar zestien of zeventien. Daarna buigt de curve steil omhoog en doet de inleg van twintig jaar geleden bijna al het zware werk.

Daarom is vroeg beginnen zoveel krachtiger dan later in het leven agressief sparen. Iemand van vijfentwintig die veertig jaar lang vierhonderd euro per maand inlegt tegen zeven procent eindigt met ongeveer hetzelfde vermogen als iemand van veertig die vijfentwintig jaar lang twaalfhonderd euro per maand inlegt. Wie eerder begint, legt in totaal minder dan de helft in, maar eindigt met hetzelfde getal omdat de vroege euro's vijftien jaar extra hebben om aan te groeien.

Een realistisch rendement kiezen

De grootste bron van fouten in langetermijnprognoses is het overschatten van het verwachte rendement. De koppen die je in het financiele nieuws ziet, zoals de S&P 500 die gemiddeld tien procent per jaar doet, zijn nominale rendementen voor inflatie en voor alle kosten. Een eerlijker doel voor een wereldwijd gespreide, goedkope portefeuille van een langetermijnbelegger is zes tot acht procent nominaal, oftewel de standaardrange die deze calculator voorstelt. Wie vooral obligaties aanhoudt, moet drie tot vijf procent gebruiken. Wie geconcentreerd inzet op losse aandelen of speculatieve bezittingen moet deze calculator helemaal niet gebruiken voor pensioenplanning, want de spreiding is te breed om een enkele puntschatting nuttig te maken.

Kosten wegen ook zwaarder dan ze lijken. Een fonds dat een procent jaarlijkse kosten rekent over een horizon van dertig jaar bij een brutorendement van zeven procent levert ongeveer twintig procent minder vermogen op dan hetzelfde fonds met nul komma een procent kosten. De keuze voor een goedkoop indexfonds in plaats van een actief beheerd fonds hoort bij de beslissingen met de grootste gevolgen die een particuliere belegger neemt.

Het moment van inleg

Of je aan het begin of het eind van elke maand inlegt, maakt een klein maar reeel verschil op lange horizonten. Inleg aan het begin van de maand krijgt een maand extra om aan te groeien vergeleken met inleg aan het eind van de maand. Het verschil is doorgaans een tot twee procent van het eindsaldo over dertig jaar. Het is te klein om je op blind te staren, maar handig om te weten als je werkgever aan het begin van de maand betaalt en je een automatische overboeking op die dag kunt instellen.

Wat de calculator niet modelleert

Hij gaat uit van een constant rendement, wat niet realistisch is. Echte markten zijn volatiel. Het gemiddelde over dertig jaar mag zeven procent zijn, maar de reeks jaar na jaar bevat misschien drie crashes en twee hausses. Voor de opbouwfase maakt de volgorde weinig uit: je eindigt met ongeveer hetzelfde saldo, ongeacht de volgorde waarin de rendementen binnenkomen. Voor opnamefases maakt de volgorde enorm veel uit. Daarom behandelen de meeste pensioenplannen de jaren vlak voor het pensioen anders dan de jaren lang daarvoor.

De calculator rekent voor belasting en voor kosten. Rendementen in de echte wereld worden door beide verlaagd. Projecteer je uitkomsten binnen een fiscaal voordelige rekening, dan ligt het resultaat dichter bij de werkelijkheid. Projecteer je de groei van een belaste rekening, reken dan op een reeel saldo na belasting dat tien tot twintig procent lager ligt dan het kopgetal, zodra belasting over koerswinst en dividend is betaald.

Hij vangt de veranderingen in je inleg in de loop van de tijd niet, die de meeste mensen geleidelijk verhogen met loonsverhogingen en inflatie. Reken elk jaar opnieuw met je nieuwste cijfers zodat de prognose nuttig blijft.

Hoe je dit getal gebruikt

Verreweg de beste toepassing is het vergelijken van scenario's. Reken de calculator twee keer door met een gewijzigde invoer en zie wat het verschil aan het eind in euro's waard is. Vijftig euro per maand extra inleggen op je dertigste levert veertig jaar later een verbluffend grote toename van het eindsaldo op. Overstappen van een fonds dat zes en een half procent netto oplevert naar een dat zeven en een half procent doet, heeft een effect van dezelfde orde van grootte. Je beleggingshorizon vijf jaar inkorten om eerder met pensioen te gaan kost honderdduizenden euro's bij gangbare inleg. Geen van die getallen is intuitief totdat je ze ziet. Dat is de waarde van deze calculator: beslissingen concreet maken wanneer de tijdschalen abstract zijn.