Inflatie berekenen van geld van nu tegenover toekomstige koopkracht

Inflatie is de stille belasting. Ze staat niet op je loonstrook of je bankafschrift, maar verlaagt in stilte wat elke euro koopt, jaar na jaar. Een jaarlijks inflatiepercentage van 3 procent klinkt bescheiden, en op basis van een enkel jaar is het dat ook. Laat het over 25 jaar aangroeien en een euro van vandaag koopt wat destijds ongeveer 48 cent kocht. Dat is het verschil tussen het gevoel dat je ruim genoeg hebt gespaard voor je pensioen en de ontdekking dat je tekortkomt.

Deze calculator toont twee zienswijzen op hetzelfde probleem. De eerste is de reele koopkracht van geld van vandaag, geprojecteerd naar de toekomst. Een noodfonds van € 50.000 vandaag heeft na tien jaar bij 3 procent inflatie dezelfde koopkracht als ongeveer € 37.200 van vandaag. De tweede zienswijze is het omgekeerde: hoeveel geld je in de toekomst nodig hebt om de huidige koopkracht te behouden. Om te kopen wat vandaag € 50.000 koopt, heb je over tien jaar bij hetzelfde inflatiepercentage ongeveer € 67.200 nodig.

Het juiste percentage om in te voeren hangt af van je tijdshorizon en het land dat je projecteert. Voor langetermijnplanning in de eurozone is ongeveer 3 procent een verdedigbaar uitgangspunt, dicht bij het doel van de Europese Centrale Bank en het langetermijngemiddelde van ontwikkelde markten. De recente jaren lagen gemiddeld hoger, met 2021 tot 2023 tussen 4 en ruim 8 procent afhankelijk van het jaar en het land. Voor opkomende markten zoek je de eigen langetermijninflatie van het land op. Alle uitkomsten zijn schattingen van WhatIP en vormen geen financieel advies.

Waarom inflatie telt voor elk langetermijnplan

Elke financiele beslissing met een toekomstige datum draagt een verborgen inflatieprobleem in zich. Het pensioenbedrag dat je in een tijdschrift leest is in geld van vandaag, ook al ben je nog 30 jaar van je pensioen verwijderd. Het spaardoel voor de studie gaat uit van de huidige kosten. Het inkomen dat je denkt te verdienen in je beste jaren is uitgedrukt in de loonschalen van nu.

De correctie is niet ingewikkeld, maar ze moet gebeuren. Neem een willekeurig toekomstig geldelijk doel, voer het in deze calculator in tegen het inflatiepercentage dat je verdedigbaar vindt en zie wat je werkelijk nodig hebt in toekomstig geld gecorrigeerd voor inflatie. Een miljoen euro pensioenspaargeld op je 65e klonk als een fortuin voor wie in de jaren negentig met pensioen ging, en het klinkt nog steeds aanzienlijk, maar een miljoen euro over 30 jaar koopt ongeveer wat vandaag € 400.000 koopt.

De twee manieren om over inflatie te denken

De eerste is de verdisconteringszienswijze. Je hebt een toekomstig bedrag en je wilt de reele waarde ervan in koopkracht van vandaag weten. Nuttig wanneer je het bedrag van een toekomstige betaling krijgt, zoals een pensioentoezegging, een lijfrente of een lang uitgestelde bonus. Laat het toekomstige bedrag terugwaarts door de calculator lopen om te zien wat het vandaag waard is.

De tweede is de doelzienswijze. Je weet wat je in de toekomst moet kunnen kopen, in termen van vandaag, en je wilt weten welk nominaal geldbedrag dat oplevert. Nuttig bij het plannen van je pensioen, studiekosten of elk spaardoel dat over decennia wordt uitgegeven. De calculator toont dit als de regel van het doel met inflatie.

Een inflatiepercentage kiezen dat standhoudt

De inflatie in de eurozone lag de afgelopen 30 jaar gemiddeld rond 2 tot 3 procent per jaar. Over langere periodes kan ze hoger uitvallen, omdat sommige decennia sterke prijsstijgingen kenden. Voor heel lange horizonten blijft 3 procent een gangbare planningsaanname.

Ook de recente ervaring telt. Van 2021 tot 2023 bereikte de inflatie in veel landen pieken boven 8 procent en bleef ze verhoogd. Geloof je dat het huidige decennium gemiddeld boven de lange termijn zal liggen, gebruik dan 4 procent. Acht je de recente piek een tijdelijke schok, dan blijft 3 procent prima. De calculator laat je beide testen.

Voor beslissingen op korte termijn, zoals een contract van een jaar of een spaardoel over vijf jaar, gebruik je een prognose op korte termijn. Projecties van de centrale bank en de uit de obligatiemarkt afgeleide inflatieverwachtingen zijn redelijke referenties. Voor beslissingen op lange termijn, zoals je pensioen, anker je niet te sterk aan het percentage van dit jaar. Gebruik een langetermijngetal.

Reeel tegenover nominaal rendement

De belangrijkste manier waarop inflatie de beleggingswiskunde binnenkomt is het onderscheid tussen reeel en nominaal rendement. Het nominale rendement is het kopgetal dat je rekening verdiende. Het reele rendement is wat je werkelijk aan koopkracht won, gelijk aan het nominale rendement min de inflatie.

Leverde je portefeuille 8 procent op en was de inflatie 3 procent, dan is je reele rendement ongeveer 5 procent. Dat is het getal dat je werkelijke koopkracht laat aangroeien. Op lange termijn lagen de reele rendementen voor aandelen rond 7 procent, voor obligaties 1 tot 3 procent, en voor contanten dicht bij nul.

Met deze calculator kun je de reele waarde van een toekomstig saldo op de proef stellen. Reken eerst met de calculator voor samengestelde rente je verwachte nominale saldo uit en laat dat saldo daarna door deze calculator lopen om te zien wat het waard is in koopkracht van vandaag.

Valuta met verschillende inflatieprofielen

Het standaardpercentage van 3 procent past bij de euro en bij vergelijkbare valuta van ontwikkelde markten. Projecteer je in een andere valuta, gebruik dan de langetermijninflatie van dat land als uitgangspunt. Valuta van opkomende markten kennen vaak een aanzienlijk hogere inflatie. De Braziliaanse real, de Turkse lira of de Argentijnse peso hebben historisch inflatieprofielen die een aanname van 3 procent grondig verkeerd maken.

Houd je spaargeld aan in een valuta met hoge inflatie, dan kan de wiskunde van de inflatie elk redelijk rendement overheersen. Dat is een van de redenen waarom mensen in economieen met hoge inflatie hun spaargeld vaak omzetten in een stabiele valuta of in vaste activa. De calculator helpt te becijferen hoe groot dat effect is over een gegeven horizon.